Travay

Image module
Travay:
1-Ki dokiman mwen bezwen poum ka travay? +

Pou kapab travay nan peyi Chili ou bezwen gen yon detantè viza tanporè ki pèmèt ou travay (Sijè a
kontra, Tanporè pou pwofesyonèl, Lyen ak Chilean oswa Pémanans Definitif, MERCOSUR, ak viza
konsitankou Viza reyinifikasyon fanmi, Viza Responsablite Demokratik.
Depi nan moman sa a ou resevwa pèmi travay viza ou nan pwosesis ou yo deja kalifye nan travay
ak patwon-an ka kòmanse peye kotizasyon.

2-Eske ou ka kotize san RUT? +

Si ou poko jwenn kat idantite chilien a , ou ka mande yon RUT pwovizwa nan AFP ak FONASA
pandan ou ap tann pou repons lan nan aplikasyon viza ou.

Li enpòtan ke yon fwa ou gen kat idantite Chilien a (Rut) ou a, transfere lajan yo AFP soti nan rut la
pwovizwa rido a viza tanporè.

3-Konbyen pousantaj yo pran sou mwen chak mwa e poukisa? +

Mwa a, depandan travayè yo dedui 20% nan salè brit yo * (al gade Ki sa ki se yon salè brit?)
Pousantaj sa a divize an 10% Fon Asirans Pansyon (AFP), 7% Fon sante nasyonal (FONASA) ak
3% lòt la se sosyete administratif nan fon chomaj (Seguro de cesantia), (0.6%), blesi travay ak
maladi okipasyonèl (0 , 95%) ak andikap (1.15).
Li enpòtan pou konsidere ke rabè yo koresponn ak sekirite sosyal ak ba ou pwoteksyon nan ka
prezante pwoblèm sante oswa pèdi travay ou, pou egzanp, ak nan ka a nan AFP ki lajan yo pral
transfòme nan pansyon ou nan moman pou pran retrèt.

4-Kisa ki AFP ak Fonasa? +

Administratè yo nan Fon Pansyon oswa AFP, se kòporasyon ki vize nan jere yon fon pansyon epi
yo finanse pa chaje komisyon nan afilye yo.
Travayè depandan yo gen obligasyon pou rantre nan yon AFP, e depi 2018, tout travay
endepandan ki travay nan yon frè gen obligasyon pou kontribiye tou.
Pou rantre nan yon AFP, ou ka fè li an pèsòn oswa sou sit entènèt AFP la. Manm se fòmalize ak
premye peman kontribisyon yo, nan ki tan AFP a dwe kreye yon kont pèsonèl ak yon dosye nan
dosye afilye li yo. Nan kont pèsonèl sa a nan chak afilyasyon gen kontribisyon yo pou lwaye,
ekonomi volontè, enterè ou touche pa envèstisman yo nan AFP a, nan mitan lòt moun. Lè yo fin
pran retrèt la, manm lan pral resevwa balans total de kont sa a, nan peman chak mwa.
Si ou se yon Travayé depandan , anplwayè ou dwe enkyete sou fè peman an nan
kontribisyon.
Si ou se yon Travayé endepandan, ou dwe ranpli yon fòm peman ki disponib nan AFP
ou epi peye nan lajan kach.

Yon lòt opsyon se ranpli yon fòm elektwonik sou sit entènèt la http://www.previred.cl epi
peye sou enténét.
Sa yo kontribisyon yo dwe peye pandan 10 premye jou yo nan mwa ki vini apre mwa a nan ki te
resevwa salè a. Si yon patwon tonbe dèyè nan peman an, ajisteman, enterè ak yon amann nan
mwatye UF yo pral aplike. Si ou se endepandan, ou dwe rete tann jiskaske mwa kap vini an kòm
lwa a anpeche AFP la soti nan resevwa yo peman an reta .

lajan pa ka retire nan kont mwen an davans, lalwa a anpeche fon sa yo nan yo te itilize pou nenpòt
ki bi lòt pase pansyon an fin vye granmoun ki gen laj, sepandan ou ka jwenn soti nan sistèm nan
pansyon nan peyi ou ki gen orijin si gen yon akò pou Transfere lajan ki sòti nan peyi Chili nan peyi
ou ki gen orijin. Sepandan, nan ka ta gen retrèt byen bonè mwen pral kapab resevwa lajan mwen
an davans.

Sonje ke sof si peyi ou ki gen orijin gen yon akò avèk Chili oswa nan ka pwofesyonèl oswa
teknisyen ka dakò nan kontra travay la ki kontribisyon AFP yo peye nan yon fon nan peyi ki gen
orijin, sino ou pa kapab pote fon sa yo nan peyi orijin ou.
FONASA se Fon Sante Nasyonal kouvri moun ki peye kontribisyon yo chak mwa epi tou ki pa fè sa,
paske li se yon sistèm solidarite.
Yon fwa ou kòmanse travay, mwen dwe pèsonèlman ranpli pwosesis RUT pwovizwa a pou patwon
mwen an ka peye kontribisyon yo.
Nan ka pa gen kat idantite a sistèm lan ap ban mwen yon RUT pwovizwa, yon solisyon òdinatè pou
non an asosye avèk yon nimewo ki anjeneral kòmanse ak 40 milyon dola pou patwon-an depo chak
mwa
RUT pwovizwa a diferan nan FONASA ak nan AFP. Pou plis enfòmasyon ou ka ale nan Atelye sou
Travay ki pran fet chak mèkredi nan 2.30 nan biwo yo nan SJM la
Jou nan fen 2018 AFP la ki koresponn ak moun ki antre nan travay la pou premye fwa se AFP a ak
pi ba komisyon, sepandan apre 24, ou ka chanje nan yon sèl nan ou vle.
Pou plis enfòmasyon, tcheke nan sit wéb
https://www.spensiones.cl/portal/institucional/594/w3-propertyvalue-9897.html

5-Ki sa ki se yon kontran travay e kisa li gen yen? +

Yon kontra se yon akò fòmèl ant travayè a ak patwon-an kote yo make:
– Fonksyon ak travay pou fè.
– Ranmase lajan (kantite lajan, fòm ak dat peman).
– Dire(fiks tèm oswa endefini).
– Paragraf espesyal.
Yo dwe trase kontra a alekri epi yo dwe siyen pa yon notè pa tou de pati yo nan 2 kopi nan yon
peryòd ki pa depase 15 jou kalandriye nan enkòporasyon nan kontra a travayé a.
Kontra a kapab Fiks Tèm, kote dat la kòmanse ak fini nan relasyon travay la oswa Tèm endefini yo
endike kote se sèlman dat la kòmanse nan relasyon travay la rapòte.
pwovizyon an dwe enkli, kote li espesifye ke kontribisyon yo dwe peye pa anplwayè a nan
enstitisyon korespondan yo FONASA ak AFP. Klòz taks la revni, ki dwe peye nan ka a nan gen yon
salè ki pi wo pase 13.5 UTM (602,000 approx). Ak kloz la validite, ki presize ke ou ka travay
legalman lè ou gen yon pèmi travay oswa viza mete so nan paspò ou.

Nan ka a nan viza sijè a nan kontra nan adisyon a twa sa yo, paragraf vwayaj dwe enkli. Nan lyen
ki anba la a ou ka jwenn yon modèl nan kalite sa a nan kontra
https://www.extranjeria.gob.cl/media/2013/12/Modelo-de-Contrato.doc

6-Ki sa ki se yon pwomés kontra e ki sa li genyen? +

Se pwomès la nan kontra yo te rele tou òf travay. Kontni li yo se menm jan ak sa nan
kontra travay la, sepandan li pa obligatwa, se sa ki, konpayi an pa oblije anboche ou yon
fwa viza ou a apwouve. Fonksyon yo ak salè yo dwe espesifye, epi yo dwe gen ladan yon
kloz validite. Dokiman an dwe siyen anvan yon notè.

7-Ki diferans ki genyen ant salé brit la ak salé likid la? +

Salè a se kantite lajan ke mwen resevwa chak mwa pou travay mwen fè, ki dwe make nan kontra a
Salè brit la koresponn ak montan lajan ki peye a plen tan (ki soti nan 31 a 45 èdtan chak semenn)
epi li modifye chak semès. Kounye a li koresponn ak $ 288.00 pesos.
Pandan ke salè a likid se kantite lajan an nan lajan ki rezilta nan diferans ki genyen ant salè a brit
ak rabè a nan kontribisyon pansyon. Peman sa yo se yon dwa travayè yo ak yon obligasyon pou
anplwayè yo.

8-Ki kalite jounen travay ki genyen nan Chili? +

– Ou travayè depandan, nan Chili, gen twa kalite prensipal jounen travay :
– Jounen konplè, ki koresponn a 31 a 45 èdtan pa semèn.
– Jounen Pasyèl travay jou, ki koresponn a 30 èdtan oswa mwens pou chak semèn.
– Sou salè oswa lè siplemantè: ki koresponn ak èdtan ki fèt deyò jou a ap travay make nan
kontra a ak peye nan 50% nan salè a te dakò
Li enpòtan pou sonje ke maksimòm jou travay legal la se 45 èdtan semèn.
Epitou pandan jounen travay la, ou gen dwa pou lè kolasyon an, nan yon minimòm de 30 minit yon
jou (tan ki pa konte nan èdtan yo te travay).
Pandan semèn nan, dimanch ak jou ferye yo jou repo. Si ou travay pandan jou sa yo ou gen dwa
pou mande yon jou biznis nan semèn nan epi pran li kòm konpansasyon.
Epi finalman pandan ane a, chak ane travayè a te travay la gen dwa a 15 jou k ap travay nan peye
vakans.

9-Kijan yon relasyon travay fini? +

Pou mete fen nan yon relasyon travay, patwon-an dwe baze sou yon kòz legal epi endike
enfòmasyon sou ki dezinyon sa a baze, ou dwe enfòme sou estati a nan kontribisyon ou ak si gen
nenpòt konpansasyon ke konpayi an dwe peye ( jou travay nan mwa a nan lekòl lage pi oswa jou
ferye yo kote ou te gen dwa).
Sansasyon an dwe kominike pèsonèlman oswa pa anrejistre lèt, ak yon kopi nan enspeksyon
travay la, nan dat limit legal la: 30 jou nan ka ke yo te pou bezwen konpayi an (eksepte pou
sibstitisyon avi a anvan); 3 jou nan ka a nan kontra a fiks-tèm oswa travay oswa travay ak 6 jou nan
ka a nan CF oswa FM.

Lè degaje yo fèt, pati yo dwe siyen yon règleman, sa a se dokiman ki fòmalize revokasyon an nan
relasyon travay la ant yon travayè ak anplwayè l ‘nan ka a demisyon oswa lekòl lage. Sa a dwe
akòde nan 10 jou travay nan separasyon travayè a epi yo dwe siyen devan yon Notè Piblik oswa
enspeksyon an Labour apre yo te fini travay la.
Pou plis enfómasyon antre nan sit wéb sa
http://www.dt.gob.cl/portal/1628/w3-propertyvalue-22078.html

10-Ki dwa mwen gen kóm yon travayé migran? +

Dwa travay yo endepandan de sitiyasyon migratè moun la

Kòm yon travayè migran oswa travayè ou gen dwa yo menm jan ak nenpòt ki travayè chilyen oswa
travayè sosyal. Pou plis enfómasyon antre nan sit wéb sa .
https://bibliotecadigital.indh.cl/bitstream/handle/123456789/887/Cartilla%20Trabajo%20Migrante.pdf?sequenc
e=1

11-Ki kote mwen kapab ale si dwa travay mwen yo vyole ,oswa mwen gen dout
sou nenpót pwosesis? +

Li enpòtan pou konnen ke nan Chili gen Direksyon Travay la, yon garanti enstitisyon ak ankouraje
relasyon travay ki jis.
Objektif li se asire konfòmite ak travay, sekirite sosyal ak lejislasyon sante okipasyonèl ak ankouraje
egzèsis la plen nan libète asosyasyon, ankouraje dyalòg sosyal, ranfòse sistèm pou prevansyon ak
altènatif rezolisyon rezolisyon, sa ki pèmèt pou plis ki jis ak ekitab ant travayè ak anplwayè,
kontribye nan yon sistèm demokratik.

Yo fè fonksyon kontwole, prevansyon ak altènatif solisyon nan konfli, pwomosyon libète
asosyasyon ak asistans teknik, atansyon nan itilizatè yo ak opinyon sou lejislasyon travay.

Yo gen biwo nan tout peyi Chili, yon telefòn atansyon travay ak yon chat ki reponn kesyon yo poze souvan pou
plis enfómasyon sou sit wéb. http://www.dt.gob.cl/portal/1626/w3-propertyvalue-23599.html

12-Ki kote mwen kapab jwen travay? +

Tou depan de sitiyasyon migrate ou gen diferan altènativ pou rechèch travay.
Nan ka moun ki nan pwosesis oswa gen yon viza pou yon ti tan, gen plizyè enstitisyon ki gen
echanj travay tankou SJM oswa INCAMI.
Epitou nan nivo kominote a, chak minisipalite gen yon Biwo Enfòmasyon sou Travay (OMIL) kote
ou ka anrejistre ak kat idantite w (Rut) ou epi ou dwe fè pati de echanj travay nasyonal la,
sepandan, anpil nan ofri yo pou moun ki deja gen Pèmanans Definitif .
Si ou gen aksé ak enténet ou kapab antre sou sit wéb sa yo:
www.trabajando.cl

www.laborum.cl
www.chiletrabajos.cl
www.economicos.cl/rm/empleo
www.bne.cl
www.fcristovive.cl/buscando-trabajo.php

13-Kijan pou yo valide/revalide Tit pwofesyónel oswa teknik mwen? +

Gen ou biwo ki rele Mineduc ki se ou gwo ed , li gen yon sant apél (600 600 26 26) yo menm tou
gen yon paj kote ou kapab antre nan li https://www.ayudamineduc.cl/ .
Yo kapab oryante ou sou :
Rekonesans ak validasyon nan syans debaz ak medya, te pote soti aletranje.
– Legalizasyon ak aposti nan dokiman debaz, segondè ak pi wo edikasyon.
– Sètifikasyon Enstitisyon Edikasyon ki pi wo yo fèmen.
– Lisans nan edikasyon segondè yo.
– Anyèl sètifika nan etid.
– Konsantrasyon nan nòt yo.
– Sètifika tit nan Teknik Pwofesyonèl Lise.
– Mande pou transparans.
– Konsiltasyon ak plent sou bous de etid ak kredi edikasyon siperyè.

14-Plizyé konséy pou fé fas nan yon entévyou travay? +

Gen kèk konsèy pou pi bon fè fas ak yon entèvyou yo:
Asosye talan ou nan eksperyans espesifik Envestige tout bagay ki gen rapò ak konpayi an ak
pozisyon an li .
– Travay nan jesyon an nan enkyetid.
– Koute epi pran pasyans
– Limite reponn sèlman sa ki mande.
– Pa montre twòp konfyans.
– Antisipe kesyon tankou “Di m ‘sou tèt ou”, “Ki sa ki pi gwo feblès ou a?”, “Ak pi gran fòs ou?”,
“Poukisa ou vle travay isit la?”, “Kisa ou panse ou pral kontribye nan konpayi an? ? “,” Poukisa ou
te kite travay anvan ou? “, Prepare repons 3 kalite epi kidonk kesyon sa yo pa sipriz .

Konsènan kourikoulòm lan (CV), li enpòtan pou li genyen sa:

– Li dwe presi (maksimòm 2 paj)
– Li pa dwe gen eré orthografik.
– Onèt
– CV a pa dwe menm pou tout travay.